روى اين حساب ممكن است پدر ، مادر ، برادر ، خواهر ، همسر ، فرزند ، دائى ، عمو ، و رفيق و دوست انسان ، شيطان انسان بوده ، يعنى موجوداتى گمراه و گمراه كننده باشند . وظيفهء واجب و تكليف شرعى هر انسان مؤمنى است كه در برابر شيطان و دعوت و شيطنت او و مكر و حيله و وسوسه‌اش مقاومت كند ، و عبادت حضرت حق را كه همراه با فيوضات ابدى و سعادت سرمدى است باعبادت و اطاعت شيطان كه همراه شقاوت و بدبختى هميشگى است عوض نكند . عدم سلطهء شيطان بر انسان ممكن است بعضى تصوّر كنند ، خداوند متعال براى شيطان عليه انسان قدرت سلطه قرار داده ، و انسان در برابر هجوم شيطان محكوم است و هيچ گونه قدرت دفاع از خود ندارد . بايد گفت : اين هم يكى از تهمت‌هاى عظيمى است كه بى خبران بى خرد به حضرت حق مىزنند ، در پاسخ اينان بايد گفت ، شيطان تنها كارى كه از دستش برمى آيد دعوت به شرّ است ، و قدرت اين كه دست و پاى كسى را ببندد و به معصيت مجبورش كند ، ندارد . شيطانى مثل يزيد از مردم شام و عراق دعوت كرد كه حادثه جانگداز كربلا را به وجود بياورند ، آنان كه در برابر دعوت يزيد قرار داشتند نزديك به هفتاد هزار نفر بودند ، به جاى قبول دعوت يزيد مىتوانستند دعوت حضرت حسين عليه السلام را بپذيرند ، و مختار بودند از دعوت يزيد سرپيچى كنند ، يزيد يك نفر بود و هيچ گونه تسلطّى بر هفتاد هزار نفر نداشت ، اين هفتاد هزار نفر به سرپرستى عمر سعد مىتوانستند به شام رفته و شيطان را از تخت به زير بكشند و به عمر ننگين وى خاتمه دهند ، و راه به پا شدن حكومت اسلامى را هموار نمايند .